Friday, 12 March 2021 00:00

«Τα όρια της γλώσσας...»

Γράφτηκε από την 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

«Τα όρια της γλώσσας...»

Πώς φτάσαμε ως εδώ; Θυμάστε που μία εποχή οι μεγαλύτερες διχόνοιες ήταν τα δίπολα Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός και ΠΑΣΟΚ-ΝΔ; Μετά το 2009, φαίνεται να άλλαξε η ατζέντα των θεμάτων που δεν έχαιραν συναίνεσης (ή μάλλον δημιουργούσαν προστριβές στα οικογενειακά τραπέζια, στα καφενεία ή στα αμφιθέατρα). Σε σημείο που περιοχές ήταν γνωστές για τις φιλικές για οικογένειες καφετέριες γίνονται κέντρα εκδήλωσης κοινωνικής διαμαρτυρίας. Μεσολάβησαν τα μνημόνια, οι συνεχιζόμενες μεταρρυθμίσεις (εργασιακά, ασφαλιστικό, εκπαιδευτικό σύστημα), η αγανάκτηση από μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, η πανδημία που έφερε τον διχασμό από το αν υπάρχει ιός ή αν είναι υποχρεωτική η χρήση μάσκας, μέχρι κατά πόσο είναι ή όχι σωστό να μην επιτρέπονται ο εκκλησιασμός ή οι διαδηλώσεις.

Η προσέγγιση που ακολουθεί προφανώς δε φιλοδοξεί να εξαντλήσει το σύνολο των σχετικών παραγόντων και να αναλύσει κάθε πτυχή του θέματος, και φυσικά δε φιλοδοξεί να απαντήσει στα παραπάνω διλήμματα, αλλά να θέσει μία ακόμα βάση προβληματισμού ως προς τον ρόλο των διαδικασιών στη δημοκρατική διακυβέρνηση και της επίτευξης συναινέσεων. Και όχημα για τις συναινέσεις είναι ο λόγος και οι συνθήκες του διαλόγου. Όπως έλεγε εύστοχα και ο Βιτγκενστάιν, «τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου».

Ξαφνικά, στη γειτονιά μας έλαβε χώρα διαπληκτισμός οικογένειας με αστυνομία αναφορικά με επικείμενο πρόστιμο για παραβίαση των μέτρων κατά της διασποράς του COVID-19, ακολούθησε σκηνή ξυλοδαρμού πολίτη (και καταγραφή σε κινητό) στις 7 Μαρτίου, συλλήψεις, αντιδράσεις για την παρουσίαση των γεγονότων στα ΜΜΕ, πορεία διαμαρτυρίας για κατάχρηση/μη νόμιμη άσκηση βίας, υλικές φθορές, καπνογόνα, φωτιές σε κάδους απορριμμάτων, σοβαρό τραυματισμού αστυνομικού υπαλλήλου, εκ νέου συλλήψεις και εκ νέου καταγγελίες. Η δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε στη συνέχεια αποτύπωσε ότι η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί ότι υφίσταται υπερβολική άσκηση αστυνομικής βίας, ειδικά εν αναφορά με το περιστατικό της Νέας Σμύρνης. *1

ΠΗΓΗ *1: https://www.in.gr/2021/03/13/greece/ereyna-astynomia-askei-ypervoliki-via-61-kai-ferei-tin-kyria-eythyni-53-gia-ta-epeisodia/

Ο Πρωθυπουργός σε σχετική συζήτηση στη Βουλή καταδίκασε απερίφραστα τον ξυλοδαρμό του συμπολίτη μας , αναφέροντας ότι «μόνο όταν ο ένστολος σέβεται τον πολίτη μπορεί να κερδίσει και το δικό του σεβασμό και μόνο όταν η συμπεριφορά του είναι επαγγελματική μπορεί να γίνει αποτελεσματική». *2

ΠΗΓΗ *2: https://primeminister.gr/2021/03/12/26034

Σύμφωνα με ανακοίνωση του αρμόδιου Υπουργείου, υπό την εποπτεία εισαγγελέα ερευνώνται οι καταγγελίες για περιστατικά αστυνομικής αυθαιρεσίας που σχετίζονται με συλλήψεις στο πλαίσιο της διαδήλωσης της 9ης Μαρτίου. *3

ΠΗΓΗ *3: https://www.thetoc.gr/koinwnia/article/nea-smurni-katepeigousa-ereuna-apo-tin-upiresia-esoterikon-upotheseon-gia-kataggelies-astunomikis-bias-kai-authairesias/

Αφού θεωρητικά περισσότερα μας ενώνουν παρά μας χωρίζουν, τι έχει συμβεί; Εν αρχή ην οι επιδράσεις της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης και οι μνημονιακές υποχρεώσεις που επιβλήθηκαν στη χώρα. Αποτέλεσμα: το εθνικό εισόδημα εν έτει 2008 είχε ανέλθει στα 241,990 δισεκατομμύρια (πηγή Wikipedia) και στο τέλος του 2020 (έχοντας πλέον και την επιβάρυνση λόγω πανδημίας του Covid-19, οι εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ κάνουν λόγο για 168,5 δισεκατομμύρια. *4

ΠΗΓΗ *4: https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1699525/elstat-sto-82-i-ufesi-to-2020

Η εικόνα αυτή της απότομης φτωχοποίησης παραπέμπει σε χώρα που έχει υποστεί καταστροφή. Παράλληλα με την οικονομική απογοήτευση, η αύξηση των μεταναστατευτικών ροών λόγω των διεθνών συνθηκών και ο ρόλος της χώρας μας ως σταυροδρόμι, γεωγραφικά και διοικητικά, χρησιμοποιήθηκε επιθετικά ως μία βάση για τη ρητορική ακραίων θέσεων, με αποκορύφωμα την ανάδυση της Χρυσής Αυγής και την ανάδειξή της σε κόμμα με σταθερό ποσοστό εκλογικού σώματος και θέση στη Βουλή των Ελλήνων. Πορεία που ίσως διαφοροποιηθεί από τη δικαστική απόφαση του Οκτωβρίου του 2020, η οποία τη χαρακτηρίζει επίσημα εγκληματική οργάνωση. Το γεγονός όμως ότι για δέκα χρόνια είχε ευήκοο ακροατήριο κομματικός σχηματισμός που οργάνωνε επιθέσεις, ενίοτε δολοφονικές, και χρησιμοποιούσε σύμβολα ναζιστικά και αντισημιτικά είναι αξιοσημείωτο, εάν σκεφτεί κανείς ότι ο ναζισμός αιματοκύλισε την Ευρώπη και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης πήρε μορφή η ντροπή της ανθρωπότητας. *5

ΠΗΓΗ *5: https://www.kathimerini.gr/opinion/771743/apo-ton-antisimitismo-sti-chrysi-aygi/

Η λέξη-κλειδί που αναφέρεται παραπάνω δεν είναι άλλη από τη λέξη ρητορική. Ο δημόσιος κοινωνικός και πολιτικός λόγος, από την πολιτική επικοινωνία μέχρι τον λόγο στην καθημερινή ζωή, με φυσική παρουσία ή και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γίνεται πιο διχαστικός. Από τα κοινώς λεγόμενα fora των "μαμαδοομάδων", σελίδες μαγειρικής ή λογοτεχνίας, μέχρι fora οργανώσεων και φορέων πάσης φύσεως, ή και σε σχόλια κάτω από αναρτήσεις ειδήσεων, ο λόγος τείνει να λαμβάνει επιθετικότερη μορφή, συνήθως στη βάση ενός αντιθετικού διπόλου.

Ο πολιτικός λόγος επίσης παρατηρείται σε αρκετές περιπτώσεις πιο απλουστευτικός, ενώ εμφυλιακού τύπου αναφορές εκδηλώνονται από τη μνημονιακή περίοδο και κατά το δημοψήφισμα του 2015, ενώ η εμφάνιση της τραμπικής ρητορικής στις ΗΠΑ δεν αφήνει ανεπηρέαστη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την άνοδο στην εξουσία κυβερνήσεων λαϊκίστικου ύφους πολιτικού λόγου και εξαιρετικά συντηρητικών τάσεων. Κυβερνήσεων που μπορεί να μην αποδέχονται τον σεβασμό στη διαφορετικότητα ή/και την πολιτική ορθότητα (παραδείγματος χάριν Πολωνία-με χαρακτηριστικές δηλώσεις τοπικών αρχών περί περιοχών χωρίς ΛΟΑΤΚΙ & απαγόρευση αμβλώσεων, Ουγγαρία), που αμφισβητούν ανθρώπινα δικαιώματα, μέρος δηλαδή του κοινοτικού κεκτημένου (εκ των ων ουκ άνευ αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Τον κίνδυνο έχουν επισημάνει και επίσημα συμβουλευτικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. *6

ΠΗΓΗ *6: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52018IE4661&from=DE

Εκτός αυτού, η ίδια η γλώσσα, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ως ζωντανό και δυναμικό σώμα, εμφανίζει ένα καινοφανές λεξιλόγιο για να αποδώσει όλη την παραπάνω επικαιρότητα (μπαχαλάκηδες, ισαποστάκηδες, φεμιναζί, ναιμεναλλάδες, πολιτική κορεκτίλα κ.λπ.).

Στο σημείο αυτό ερχόμαστε στο άλλο διακύβευμα, τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η κατοχύρωσή τους είναι γνώρισμα του φιλελεύθερου κράτους δικαίου, στον αντίποδα του αυταρχισμού. Και κάπου εδώ τίθεται το θέμα της κατάχρησης κρατικής βίας στη συζήτηση. Στην Ελλάδα, οι αντιδράσεις για την κατάχρηση αστυνομικής βίας είναι έντονες (μία κορύφωση ήταν η δολοφονία του Α. Γρηγορόπουλου το 2008). Περιστατικά βίας στο πλαίσιο συναθροίσεων για διαδηλώσεις επίσης παρατηρούνται. Για αυτό τον λόγο παρεμβαίνει σχετικά και ο Συνήγορος του Πολίτη (διοικητικού χαρακτήρα διερεύνηση καταγγελιών) και η Επιτροπή υπό τον καθηγητή Ν. Αλιβιζάτο, η οποία συνέταξε πόρισμα παραδοθέν στη Βουλή τον Μάιο του 2020.

Η αστυνομία είναι αυτό που ονομάζει o Martin Lipsky γραφειοκράτες πρώτης γραμμής και αποτελεί διοικητικό σώμα ασφαλείας της πολιτείας. Μεριμνά για την εφαρμογή των νόμων που αποφασίζονται σε άλλο επίπεδο εξουσίας και έχει de facto ένα ευρύ φάσμα διακριτικής ευχέρειας. Η ίδια η δημοκρατία εξάλλου στηρίζεται στο δίπτυχο έλεγχος-διακριτική ευχέρεια. Είναι δημόσια διοίκηση, και ως τέτοια πρέπει να φέρει εικόνα ευθύνης και επαγγελματισμού, κατόπιν κατάλληλης εκπαίδευσης. Και αυτό που λέμε ιδεοτυπικά κράτος δικαίου και μονοπώλιο άσκησης φυσικής βίας από αυτό, σύμφωνα με τη θεωρία, είναι η εκχώρηση, από τους πολίτες στο κράτος, της άσκησης βίας, με την προϋπόθεση του νομικού πλαισίου άσκησης κρατικής βίας. Επομένως, η περιγραφή διαδικασιών και η υπεύθυνη εφαρμογή τους με τυποποιημένο τρόπο και με την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας είναι αυτή που προσδίδει τον απαραίτητο επαγγελματισμό και, τελικά, δίνει τον τόνο της συναίνεσης και της νομιμοποίησης, στη συνείδηση των πολιτών, της άσκησης κρατικής βίας.

Η μεγαλύτερη μερίδα του κόσμου δεν προκύπτει ότι στηρίζει την ανομία, τις υλικές καταστροφές ή τον χουλιγκανισμό ούτε έχει απωλέσει την εμπιστοσύνη του στη δικαιοσύνη, καθώς ακόμα προσφεύγει σε αυτήν για να δικαιωθεί. Η συγκρουσιακή κατάσταση που διαμορφώνεται γύρω από την εφαρμογή του δόγματος "νόμος και τάξη" μάλλον θα έπρεπε να πυροδοτεί γόνιμο προβληματισμό και όχι αυτόματες αντιδράσεις. Η εμπιστοσύνη και η συναίνεση εξασφαλίζουν την επιτυχία της κοινωνίας. Η ηλικιακή ομάδα 17-34 ετών δεν αντιμετωπίζει θετικά τη διαχείριση της πανδημίας κατά 63%, σε αντίθεση με τις μεγαλύτερες ηλικίες των λεγόμενων boomers, βάσει της πρόσφατης έρευνας της Metron Analysis. *7

ΠΗΓΗ *7: https://www.metronanalysis.gr/%cf%80%ce%b1%ce%bd%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%af%ce%b1/

Η ομάδα αυτή είναι και εκείνη που πλήττεται ιδιαιτέρως από την παρατεταμένη ύφεση η οποία ακολούθησε τη χρηματοπιστωτική κρίση, τη συνακόλουθη ύφεση, είδε να ψαλιδίζονται τα εισοδήματα της οικογένειας, εργάζεται, όταν δεν είναι σε κατάσταση ανεργίας ή και εργασιακής επισφάλειας, για όλο και χαμηλότερο κατώτατο μισθό και σε πολλές περιπτώσεις, δεν έχει κατορθώσει οικονομικά να μετακομίσει από το πατρικό σπίτι (φαινόμενο Hotel Mama, περισσότερα και για την άτυπη υβριδική προστασία εδώ. *8

ΠΗΓΗ *8 : https://www.bankofgreece.gr/Publications/%ce%9a%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae_%ce%a0%ce%bf%ce%bb%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae_%ce%ba%ce%b1%ce%b9_%ce%9a%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae_%ce%a3%cf%85%ce%bd%ce%bf%cf%87%ce%ae.pdf

Μία ματιά στα μη αναστρέψιμα επίπεδα που έχει αγγίξει η πορεία της υπογεννητικότητας ήδη από το 2015 τουλάχιστον, μας δείχνει ότι τα όνειρα της γονεϊκότητας ίσως να μην είναι τόσο αυτονόητα εφικτά για όλους. *9

ΠΗΓΗ *9: https://www.kathimerini.gr/society/837031/se-akraia-chamila-epipeda-i-gennitikotita/

Το No Future που τραγουδιόταν συνθηματικά στην Αγγλία της δεκαετίας του ΄70 υπάρχει περίπτωση να μοιάζει με το σύγχρονο YOLO; Μήπως μία έκφανση της τάσης του διχασμού αφορά και το χάσμα των γενεών;

Η συναίνεση που έχει τη δυνατότητα να αμβλύνει τα σημεία του διχασμού εδράζεται στην εμπιστοσύνη. Ο δείκτης μάλιστα εμπιστοσύνης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) μελετάται ακριβώς επειδή η κοινωνική συνοχή και η κοινωνική ειρήνη επιτυγχάνονται ομαλά σε αυτό το περιβάλλον. *10

ΠΗΓΗ *10: http://www.oecd.org/gov/trust-in-government.htm).

Σε αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης έχουν υποχρέωση να συμβάλουν τα ΜΜΕ και έχει τη δυνατότητα να συνεισφέρει μία πλουραλιστική κοινωνία των πολιτών. Πέρα από την ακεραιότητα και την ανταπόκριση στις προκλήσεις με ακριβοδίκαιο τρόπο, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η ανοιχτή, η συμμετοχική διακυβέρνηση και η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών είναι επίσης εκείνη που κρίνει και την καλλιέργεια αυτού του κλίματος:

Επικοινωνιακός δίαυλος φυσικά, το τοπικό επίπεδο διακυβέρνησης, ως αφετηρία πρωτοβουλιών και ως συγκοινωνούν δοχείο με την κεντρική διακυβέρνηση. Μόνο μία ενσυναισθητική προσέγγιση, επίσημα και κανονιστικά, στην πράξη και επικοινωνιακά, μπορεί αυτή τη στιγμή να συγκρατήσει τις διχαστικές τάσεις, με έμφαση και στη νεότερη γενιά. Η τέχνη της πολιτικής και της επικοινωνίας εξάλλου έγκειται στην εύρεση των όσων μας ενώνουν, των κοινών μας τόπων (μεταφορικά και κυριολεκτικά).

Διαβάστηκε 1025 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Tuesday, 16 March 2021 08:43
Σοφία Μπαξεβάνη

Η Σοφία Μπαξεβάνη είναι κάτοικος Νέας Σμύρνης, απόφοιτος του Τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και του Τμήματος Διοίκησης Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης. Υπηρετεί στη Διοίκηση του ΟΑΕΔ.

Ενδιαφέροντα: κοινωνική πολιτική, ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, έμφυλη ισότητα.

E-mail επικοινωνίας: [email protected]

Τελευταία άρθρα από τον/την Σοφία Μπαξεβάνη